{"id":2347,"date":"2016-02-03T11:51:06","date_gmt":"2016-02-03T10:51:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/?p=2347"},"modified":"2021-04-12T10:23:32","modified_gmt":"2021-04-12T08:23:32","slug":"procesionaria-del-pino","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino","title":{"rendered":"Procesionaria del pino, problemas y soluciones."},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Thaumetopoea pityocampa o \u201c<strong>procesionaria del pino<\/strong>\u201d es como se le conoce normalmente a este lepid\u00f3ptero, el cual se ha convertido en un problema cada vez mayor en zonas forestales y ajardinadas por los da\u00f1os ocasionados al \u00e1rbol hospedador. En su fase de oruga es conocida por las l\u00edneas que forma, ya que se mueven siguiendo un hilo de seda segregado por ellas mismas. Siendo tambi\u00e9n muy t\u00edpicos los nidos que forma en los \u00e1rboles, normalmente el pino (tambi\u00e9n cedros y abetos), donde se alimenta de los brotes frescos. Es normal que lleguen a convertirse en una plaga si aumenta demasiado su presencia y ya es considerada la plaga forestal m\u00e1s extendida.<\/p>\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_72 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Table of Contents<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><a href=\"#\" class=\"ez-toc-pull-right ez-toc-btn ez-toc-btn-xs ez-toc-btn-default ez-toc-toggle\" aria-label=\"Toggle Table of Content\"><span class=\"ez-toc-js-icon-con\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino\/#%C2%BFQue_caracteristicas_tiene_esta_plaga\" title=\"\u00bfQu\u00e9 caracter\u00edsticas tiene esta plaga?\">\u00bfQu\u00e9 caracter\u00edsticas tiene esta plaga?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino\/#%C2%BFQue_danos_produce\" title=\"\u00bfQu\u00e9 da\u00f1os produce?\">\u00bfQu\u00e9 da\u00f1os produce?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino\/#%C2%BFCual_es_el_tratamiento_fitosanitario_adecuado\" title=\"\u00bfCu\u00e1l es el tratamiento fitosanitario adecuado?\">\u00bfCu\u00e1l es el tratamiento fitosanitario adecuado?<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%C2%BFQue_caracteristicas_tiene_esta_plaga\"><\/span><strong>\u00bfQu\u00e9 caracter\u00edsticas tiene esta plaga?<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<div id=\"attachment_2349\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2349\" class=\"wp-image-2349 size-medium\" src=\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionariaI_Inesem-300x225.jpg\" alt=\"Procesionaria del pino\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionariaI_Inesem-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionariaI_Inesem-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionariaI_Inesem-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionariaI_Inesem-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionariaI_Inesem-574x430.jpg 574w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-2349\" class=\"wp-caption-text\">Reciben su nombre debido al desplazamiento en grupo una detr\u00e1s de otra.<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">La mariposa aparece en verano y realiza sus puestas a finales de \u00e9ste. En cada una de ellas suele poner entre 120 y 300 huevos. Transcurridos 30-40 d\u00edas, eclosionan las larvas dando lugar a la <strong>oruga<\/strong>. Llegado el fr\u00edo forma las t\u00edpicas <strong>bolsas de seda<\/strong> en las partes con m\u00e1s sol del \u00e1rbol. Suelen salir de estas bolsas en busca de otros \u00e1rboles de los que alimentarse durante el d\u00eda y forman la conocida alineaci\u00f3n en forma de procesi\u00f3n que le otorgan su nombre. Cuando las condiciones ambientales son favorables, \u00e9stas se dirigen al suelo donde se entierran y pasar\u00e1n a su fase cris\u00e1lida, donde, tras la transformaci\u00f3n, pasar\u00e1 a mariposa.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%C2%BFQue_danos_produce\"><\/span><strong>\u00bfQu\u00e9 da\u00f1os produce?<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">Por s\u00ed solas no suelen destruir el pino, pero la debilitaci\u00f3n ocasionada puede ser tal, que favorece que otra plaga acabe por secar el \u00e1rbol.<br \/>\nEn estado de oruga, presenta unos pelos en su cuerpo que son <strong>urticantes<\/strong>, por lo que pueden ocasionar problemas y molestias por contacto en piel, ojos, mucosas y otras zonas del cuerpo. Hay que tener en cuenta la gravedad en cuanto a los <a href=\"https:\/\/www.hoy.es\/sociedad\/201503\/16\/llega-procesionaria-peligrosa-para-20150316173042.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">animales<\/a> que puedan tener contacto con ellas. Es muy com\u00fan su ataque en perros, ya que \u00e9stos los encuentran en su af\u00e1n de olisquearlo todo y le producen de inmediato hipersalivaci\u00f3n, enrojecimiento e inflamaci\u00f3n de la lengua que puede acabar en \u00falceras con p\u00e9rdida parcial de la zona. Hinchaz\u00f3n de la cara y alergias pueden ser otros s\u00edntomas con da\u00f1os importantes en los ojos.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%C2%BFCual_es_el_tratamiento_fitosanitario_adecuado\"><\/span><strong>\u00bfCu\u00e1l es el tratamiento fitosanitario adecuado?<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">Para recomendar un tratamiento fitosanitario u otro, lo primero es establecer la fase larvaria en la que se encuentra la procesionaria del pino. Ya que si aplicamos un tratamiento adecuado, pero en una fase incorrecta, no ser\u00e1 lo \u00fatil que debiera. El tratamiento en cuesti\u00f3n, suele ser una aplicaci\u00f3n en el tronco a baja presi\u00f3n del insecticida adecuado sobre los vasos vasculares del \u00e1rbol que ser\u00e1n los encargados de la circulaci\u00f3n al resto de partes. Con \u00e9ste, se evita fumigaci\u00f3n y si la invasi\u00f3n no ha sido muy pronunciada, da muy buenos resultados.<\/p>\n<div id=\"attachment_2350\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2350\" class=\"wp-image-2350 size-medium\" src=\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionariaII_Inesem-300x225.jpg\" alt=\"Nido de procesionaria del pino\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionariaII_Inesem-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionariaII_Inesem-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionariaII_Inesem-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionariaII_Inesem-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionariaII_Inesem-574x430.jpg 574w, https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionariaII_Inesem.jpg 1984w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-2350\" class=\"wp-caption-text\">Forman en los brotes j\u00f3venes de pinos unas \u00abbolsas\u00bb caracter\u00edsticas.<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Desde 2012 quedaron prohibidos los tratamientos masivos, seg\u00fan el <a href=\"https:\/\/www.magrama.gob.es\/es\/agricultura\/temas\/sanidad-vegetal\/productos-fitosanitarios\/uso-sostenible-de-productos-fitosanitarios\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">RD de regulaci\u00f3n de uso de productos fitosanitarios para su lucha y control<\/a>, por lo que la alternativa podr\u00eda ser la utilizaci\u00f3n de trampas que se cuelgan en las ramas del \u00e1rbol y es atra\u00eddo el insecto a ellas por feromonas sexuales y que act\u00faan sobre las mariposas que ponen los huevos impidiendo su reproducci\u00f3n y tambi\u00e9n el uso o implantaci\u00f3n de aves insect\u00edvoras que nos ayudan a su eliminaci\u00f3n. Aunque, como es l\u00f3gico, \u00e9sta \u00faltima es muy dif\u00edcil de controlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si se consigue erradicar la plaga a tiempo, el \u00e1rbol puede conseguir una regeneraci\u00f3n de las partes perdidas y llegar a sanarse.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00abConvertid un \u00e1rbol en le\u00f1a y podr\u00e1 arder para vosotros; pero ya no producir\u00e1 flores ni frutos\u00bb &#8211; <strong>Rabindranath Tagore<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La \u00abprocesionaria del pino\u00bb prolifera como una plaga en campos y parques con riesgos como urticarias, alerg\u00edas o peligro de necrosis en animales.<\/p>\n","protected":false},"author":76371,"featured_media":2348,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"class_list":["post-2347","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-medioambiente"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Procesionaria del pino. Riesgos en humanos y animales<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"La &quot;procesionaria del pino&quot; prolifera como una plaga en campos y parques con riesgos como urticarias, alerg\u00edas o peligro de necrosis en animales.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Procesionaria del pino. Riesgos en humanos y animales\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"La &quot;procesionaria del pino&quot; prolifera como una plaga en campos y parques con riesgos como urticarias, alerg\u00edas o peligro de necrosis en animales.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Canal Gesti\u00f3n Integrada\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/InesemBusinessSchool\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-02-03T10:51:06+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-04-12T08:23:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-e1454487129479.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"844\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Francisco Aliaga Gallegos\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@inesem\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@inesem\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Francisco Aliaga Gallegos\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino\"},\"author\":{\"name\":\"Francisco Aliaga Gallegos\",\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#\/schema\/person\/fd6b2282a7dea5725ccc5c2b65d3b4bf\"},\"headline\":\"Procesionaria del pino, problemas y soluciones.\",\"datePublished\":\"2016-02-03T10:51:06+00:00\",\"dateModified\":\"2021-04-12T08:23:32+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino\"},\"wordCount\":686,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-e1454487129479.jpg\",\"articleSection\":[\"Medio Ambiente\"],\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino\",\"url\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino\",\"name\":\"Procesionaria del pino. Riesgos en humanos y animales\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-e1454487129479.jpg\",\"datePublished\":\"2016-02-03T10:51:06+00:00\",\"dateModified\":\"2021-04-12T08:23:32+00:00\",\"description\":\"La \\\"procesionaria del pino\\\" prolifera como una plaga en campos y parques con riesgos como urticarias, alerg\u00edas o peligro de necrosis en animales.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-e1454487129479.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-e1454487129479.jpg\",\"width\":844,\"height\":600,\"caption\":\"nido de procesionaria del pino\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Medio Ambiente\",\"item\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/categorias\/medioambiente\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Procesionaria del pino, problemas y soluciones.\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/\",\"name\":\"Canal Gesti\u00f3n Integrada\",\"description\":\"Canal de Noticias gestionado por el Departamento Docente de Gesti\u00f3n Integrada de INESEM\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#organization\",\"name\":\"Canal Gesti\u00f3n Integrada\",\"url\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"caption\":\"Canal Gesti\u00f3n Integrada\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/InesemBusinessSchool\/\",\"https:\/\/x.com\/inesem\",\"http:\/\/www.linkedin.com\/company\/2370697\",\"https:\/\/www.youtube.com\/user\/inesembusinesschool\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#\/schema\/person\/fd6b2282a7dea5725ccc5c2b65d3b4bf\",\"name\":\"Francisco Aliaga Gallegos\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Francisco-Aliaga-Gallegos_avatar_1480594702-96x96.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Francisco-Aliaga-Gallegos_avatar_1480594702-96x96.jpg\",\"caption\":\"Francisco Aliaga Gallegos\"},\"description\":\"EDUCACI\u00d3N: \u2022 M\u00e1ster en Prevenci\u00f3n de Riesgos Laborales. \u2022 M\u00e1ster Universitario en Nutrici\u00f3n Humana y Diet\u00e9tica. \u2022 Licenciado en Ciencia y Tecnolog\u00eda de los Alimentos en la Universidad de Granada. \u2022 Ingeniero T\u00e9cnico Agr\u00edcola esp. Industrias Agrarias y Alimentarias en la Universidad de Almer\u00eda. \u2022 Formador Homologado por la Junta de Andaluc\u00eda en Fitosanitarios. EXPERIENCIA: \u2022 Profesor de los departamentos Sociosanitario, Gesti\u00f3n Integrada y Medio Ambiente de INESEM Business School. \u2022 Realizaci\u00f3n de proyectos de reforestaci\u00f3n, v\u00eda verde y huertos urbanos. \u2022 T\u00e9cnico de calidad y producci\u00f3n en el sector de la alimentaci\u00f3n animal. ESCRIBE SOBRE:Nutrici\u00f3n \u2022 Alimentaci\u00f3n \u2022 Industria alimentaria \u2022 Medio Ambiente \u2022 Aguas Linkedin de Francisco Ingeniero T\u00e9cnico Agr\u00edcola, especializado en Industrias Agrarias y Alimentarias, Licenciado en Ciencia y Tecnolog\u00eda de los Alimentos, M\u00e1ster Universitario en Nutrici\u00f3n Humana y Diet\u00e9tica, M\u00e1ster PRL y Formador Homologado por la Junta de Andaluc\u00eda en Fitosanitarios.\",\"url\":\"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/autores\/francisco-aliaga-gallegos\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Procesionaria del pino. Riesgos en humanos y animales","description":"La \"procesionaria del pino\" prolifera como una plaga en campos y parques con riesgos como urticarias, alerg\u00edas o peligro de necrosis en animales.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Procesionaria del pino. Riesgos en humanos y animales","og_description":"La \"procesionaria del pino\" prolifera como una plaga en campos y parques con riesgos como urticarias, alerg\u00edas o peligro de necrosis en animales.","og_url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino","og_site_name":"Canal Gesti\u00f3n Integrada","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/InesemBusinessSchool\/","article_published_time":"2016-02-03T10:51:06+00:00","article_modified_time":"2021-04-12T08:23:32+00:00","og_image":[{"width":844,"height":600,"url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-e1454487129479.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Francisco Aliaga Gallegos","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@inesem","twitter_site":"@inesem","twitter_misc":{"Escrito por":"Francisco Aliaga Gallegos","Tiempo de lectura":"3 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino"},"author":{"name":"Francisco Aliaga Gallegos","@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#\/schema\/person\/fd6b2282a7dea5725ccc5c2b65d3b4bf"},"headline":"Procesionaria del pino, problemas y soluciones.","datePublished":"2016-02-03T10:51:06+00:00","dateModified":"2021-04-12T08:23:32+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino"},"wordCount":686,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-e1454487129479.jpg","articleSection":["Medio Ambiente"],"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino","name":"Procesionaria del pino. Riesgos en humanos y animales","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-e1454487129479.jpg","datePublished":"2016-02-03T10:51:06+00:00","dateModified":"2021-04-12T08:23:32+00:00","description":"La \"procesionaria del pino\" prolifera como una plaga en campos y parques con riesgos como urticarias, alerg\u00edas o peligro de necrosis en animales.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#primaryimage","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-e1454487129479.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-e1454487129479.jpg","width":844,"height":600,"caption":"nido de procesionaria del pino"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/procesionaria-del-pino#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Medio Ambiente","item":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/categorias\/medioambiente"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Procesionaria del pino, problemas y soluciones."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#website","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/","name":"Canal Gesti\u00f3n Integrada","description":"Canal de Noticias gestionado por el Departamento Docente de Gesti\u00f3n Integrada de INESEM","publisher":{"@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#organization","name":"Canal Gesti\u00f3n Integrada","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"","contentUrl":"","caption":"Canal Gesti\u00f3n Integrada"},"image":{"@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/InesemBusinessSchool\/","https:\/\/x.com\/inesem","http:\/\/www.linkedin.com\/company\/2370697","https:\/\/www.youtube.com\/user\/inesembusinesschool\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#\/schema\/person\/fd6b2282a7dea5725ccc5c2b65d3b4bf","name":"Francisco Aliaga Gallegos","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Francisco-Aliaga-Gallegos_avatar_1480594702-96x96.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Francisco-Aliaga-Gallegos_avatar_1480594702-96x96.jpg","caption":"Francisco Aliaga Gallegos"},"description":"EDUCACI\u00d3N: \u2022 M\u00e1ster en Prevenci\u00f3n de Riesgos Laborales. \u2022 M\u00e1ster Universitario en Nutrici\u00f3n Humana y Diet\u00e9tica. \u2022 Licenciado en Ciencia y Tecnolog\u00eda de los Alimentos en la Universidad de Granada. \u2022 Ingeniero T\u00e9cnico Agr\u00edcola esp. Industrias Agrarias y Alimentarias en la Universidad de Almer\u00eda. \u2022 Formador Homologado por la Junta de Andaluc\u00eda en Fitosanitarios. EXPERIENCIA: \u2022 Profesor de los departamentos Sociosanitario, Gesti\u00f3n Integrada y Medio Ambiente de INESEM Business School. \u2022 Realizaci\u00f3n de proyectos de reforestaci\u00f3n, v\u00eda verde y huertos urbanos. \u2022 T\u00e9cnico de calidad y producci\u00f3n en el sector de la alimentaci\u00f3n animal. ESCRIBE SOBRE:Nutrici\u00f3n \u2022 Alimentaci\u00f3n \u2022 Industria alimentaria \u2022 Medio Ambiente \u2022 Aguas Linkedin de Francisco Ingeniero T\u00e9cnico Agr\u00edcola, especializado en Industrias Agrarias y Alimentarias, Licenciado en Ciencia y Tecnolog\u00eda de los Alimentos, M\u00e1ster Universitario en Nutrici\u00f3n Humana y Diet\u00e9tica, M\u00e1ster PRL y Formador Homologado por la Junta de Andaluc\u00eda en Fitosanitarios.","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/autores\/francisco-aliaga-gallegos"}]}},"autor_name":{"name":"Francisco Aliaga Gallegos"},"featured_image":{"attachment_meta":{"width":844,"height":600,"file":"2016\/02\/procesionaria_INESEM-e1454487129479.jpg","sizes":{"thumbnail":{"file":"procesionaria_INESEM-345x180.jpg","width":345,"height":180,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-345x180.jpg"},"medium":{"file":"procesionaria_INESEM-300x213.jpg","width":300,"height":213,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-300x213.jpg"},"medium_large":{"file":"procesionaria_INESEM-768x546.jpg","width":768,"height":546,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-768x546.jpg"},"large":{"file":"procesionaria_INESEM-1024x728.jpg","width":1024,"height":728,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-1024x728.jpg"},"wysija-newsletters-max":{"file":"procesionaria_INESEM-600x426.jpg","width":600,"height":426,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-600x426.jpg"},"thumb-small":{"file":"procesionaria_INESEM-59x42.jpg","width":59,"height":42,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-59x42.jpg"},"thumb-standard":{"file":"procesionaria_INESEM-110x110.jpg","width":110,"height":110,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-110x110.jpg"},"thumb-medium":{"file":"procesionaria_INESEM-196x166.jpg","width":196,"height":166,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-196x166.jpg"},"thumb-large":{"file":"procesionaria_INESEM-283x190.jpg","width":283,"height":190,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-283x190.jpg"},"thumb-anteriores":{"file":"procesionaria_INESEM-230x163.jpg","width":230,"height":163,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-230x163.jpg"},"thumb-inverso":{"file":"procesionaria_INESEM-369x261.jpg","width":369,"height":261,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-369x261.jpg"},"thumb-cercano":{"file":"procesionaria_INESEM-650x200.jpg","width":650,"height":200,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-650x200.jpg"},"thumb-slider":{"file":"procesionaria_INESEM-574x430.jpg","width":574,"height":430,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-574x430.jpg"},"thumb-busqueda":{"file":"procesionaria_INESEM-580x375.jpg","width":580,"height":375,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-580x375.jpg"},"advps-thumb-one":{"file":"procesionaria_INESEM-600x220.jpg","width":600,"height":220,"mime_type":"image\/jpeg","url":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/files\/2016\/02\/procesionaria_INESEM-600x220.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2347"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/wp-json\/wp\/v2\/users\/76371"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2347"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2347\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.inesem.es\/revistadigital\/gestion-integrada\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}